In Duizend Vreezen

Bij het uitzoeken van de lijn “Van der Heijden”, is de verst gevonden voorvader “Barend Jacob Heijde”. Althans, zo wordt hij genoemd bij zijn huwelijk met Gerharda Vloeth in 1776. In het trouwregister van Rotterdam staat vermeld dat Barend Jacob Heijde afkomstig is uit Cappeln in ’t Graafschap Teklenburg en Gerharda Vloeth uit Wezel. In beide gevallen lijkt het te gaan om plaatsen in het huidige Duitsland. Er zijn echter nog geen doopaktes getraceerd.

Huwelijk van Barend Jacob Heijde en Gerharda Vloeth

Trouwen Barend Jacob Heijde & Gerharda Vloeth 17761

Op het moment van trouwen woont Barend Jacob Heijde ‘op den Schiedamschen Dijk’ en Gerharda Vloeth ‘op de Groote Markt’. Later vinden we ze beide terug op het adres van Gerharda Vloeth, bijvoorbeeld bij de doop van hun tweede zoon Willem Heijden in 1779.

Doop Willem Heijde, zondag 3 oktobter 17792

Huis “In Duizend Vreezen”

Verder onderzoek naar het woonadres van Gerharda Vloeth leverde interessante informatie op. In het ‘Rotterdamsch Jaarboekje’ van 1890 staat een artikel genaamd HET HUIS ”IN DUIZEND VREEZEN”3. Halverwege pagina 131 is het volgende te lezen:

Achtereenvolgens ging het huis nu over in handen van de volgende eigenaars: 5 Mei 1704 aan Cornelis van Veen, 3 Juli 1710 aan Jacobus van der Bel, 2 Augustus 1769 aan Sibilla Arntsen, bij scheiding aan Grada Vloeth, 10 September 1777 volgens testament aan Jacob van der Heyden en 21 October 1809 volgens scheiding aan Hendrik Adrianus van der Heyden.

Uit dit artikel blijkt dus dat Gerharda Vloeth ooit de eigenaresse is geworden van een bijzonder (en bekend) huis in Rotterdam. Uit het oud notarieel archief in het Stadsarchief van Rotterdam is gebleken dat Gerharda Vloeth een nicht was van Sibilla Arntsen (of Arentsen zoals ze in het begraafregister wordt genoemd). Op basis van de tekst ‘bij scheiding aan Grada Vloeth’ is de voorlopige conclusie dat Sibilla Arntsen het huis aan Gerharda Vloeth heeft nagelaten.

In het begraafregister wordt vermeld dat Sibilla Arentsen bejaarde jonge dochter was, hetgeen betekent dat zij niet gehuwd was maar daar wel de leeftijd voor had. Sibilla was volgens hetzelfde register 80 jaar toen zij overleed. Via Gerharda Vloeth is het huis overgegaan op haar man en bij zijn overlijden is het huis overgegaan op hun zoon Hendrik Adrianus van der Heijden. Hendrik Adrianus (Barent) van der Heijden is de broer van Willem Barend van der Heijden, mijn verre voorvader.

Tekening Huis ‘In Duizend Vreezen’

Helaas is het huis “In Duizend Vreezen” in 1895 afgebroken. Er is dus geen mogelijkheid meer om het huis in “het echt” te bekijken. Had het huis niet afgebroken geweest dan was de kans dat het huis na het bombardement van 1940 was blijven staan overigens ook heel klein geweest. Het huis stond, zoals gezegd, op de Grote Markt. Via de website van Rotterdam in Kaart is te zien waar het huis gestaan moet hebben.

Spanjaarden in Rotterdam

In het artikel in het Rotterdams Jaarboekje uit 1890 wordt gesuggereerd dat het huis zijn naam heeft gekregen door een gebeurtenis tijdens de bestorming van Rotterdam door de Spanjaarden op 9 april 1572.

Op 9 april 1572 vielen Spaanse Soldaten van Bossu Rotterdam binnen en vermoorden een groot aantal burgers. Om aan deze moordlustige Spanjaarden te ontkomen verscholen een aantal Rotterdammers zich in het huis dat later bekend zou worden als ‘In Duizend Vreezen’. Alvorens zich te verstoppen in de kelder van het huis, slachten zij eerst een bok en lieten het bloed van het dier langs drempel en stoep stromen. Uiteraard in de hoop dat de Spaanse soldaten zouden denken dat anderen hier reeds geweest waren. Ter herinnering aan de angst die zij hadden uitgestaan, zou dit huis in Duizend Vreezen tot uithangteken gekregen hebben. Hoewel het zeker een mooi verhaal is, is de algemene opinie dat deze verklaring onjuist is.

In 2001 publiceerde Louis Mathijsen een uitgebreid artikel in het Rotterdams Jaarboekje over het tegeltableau dat in de gevel van het huis “In Duizend Vreezen” was geplaatst. In het artikel “Een allegorie verklaard? Het tegeltableau ‘In Duijsent Vreesen’ nader beschouwd”4 gaat Mathijsen uitvoerig in op wat de betekenis zou kunnen zijn van de voorstelling op het tegeltableau.

Tegeltableau ‘In Duijsent Vreesen’,
collectie Museum Rotterdam

Bronnen

1 Trouwakte FamilySearch: Netherlands, Zuid-Holland, Church Records, 1367-1916 – Nederlands Hervormd – Rotterdam – Trouwen 1763-1780
2 Doopakte FamilySearch: Netherlands, Zuid-Holland, Church Records, 1367-1916 – Nederlands Hervormd – Rotterdam – Dopen 1762-1804
3Rotterdamsch Jaarboekje 1890, HET HUIS “IN DUIZEND VREEZEN”, pagina 129-132
4Rotterdams Jaarboekje 2011, Een allegorie verklaard? Het tegeltableau ‘In Duijsent Vreesen’ nader beschouwd, Louis Mathijsen, pagina 183-195

Afbeeldingen

  • Uitgelichte afbeelding: De Grotemarkt op marktdag met het huisje “In Duizend Vreezen”, door Franciscus Lodewijk van Gulik (Maastricht 1841 – Rotterdam 1899), collectie Museum Rotterdam, item 10869
  • Tegeltableau ‘In Duijsent Vreesen’, collectie Museum Rotterdam, item 5003