Scherprechter van Groningen

Een voorvader met een opvallend beroep: Adamus Dominicus Füchten, Scherprechter te Groningen in het eerste kwart van de 19e eeuw. Adamus Dominicus Füchten is op 25 januari 1774 gedoopt in Schüttorf. Schüttorf (of Schuttrop) is een plaats in het toenmalige Pruisen, niet ver van Oldenzaal. De doop1 vond plaats in de Mariä Verkündigung Kirche. Dat hij in Schüttorf is geboren weten we doordat de geboorteplaats is vermeld in diverse inschrijvingen en akten (ondertrouw, trouw & overlijden). Overigens komt de voornaam Adamus maar weinig terug in de kerkboeken en akten en wordt hij dus vooral met de naam ‘Dominicus Füchten’ aangeduid.

Dominicus Füchten trouwde2 op zondag 21 december 1806 in Groningen met Anna Maria Grimme(n/l). De ondertrouw3 vond plaats op zaterdag 6 december 1806. In de ondertrouwakte valt al direct het beroep van Dominicus Füchten op, namelijk ‘Scherpregter der Stad Groningen’. Een Scherprechter voerde namens de overheid lijfstraffen uit en was ook aangesteld om ter dood veroordeelden te executeren. Verder lezen we in deze akte dat hij afkomstig is uit Schuttrop en Anna Maria Grimme(n/l) uit Rolte.

In het doopboek van St. Johannes Apostel und Evangelist te Rulle (wat enigszins in de buurt komt van Rolte) is een doop4 teruggevonden van Anna Maria Grimme(n/l) op 28 maart 1879. Anna Maria Grimme(n/l)) is overleden5 op 10 juni 1872 en daarbij werd vermeld dat zij 94 jaar was. Op basis van de doopdatum zou dat 93 jaar zijn. Het is dus zeker aannemelijk dat de gevonden doopakte hoort bij Anna Maria Grimme(n/l).

Het echtpaar Füchten kreeg samen tenminste zeven kinderen.

  1. Franciscus Antonius, doop 2 oktober 18076
  2. Anna Maria, doop 27 oktober 18087
  3. Joannes Nepomucenus, doop 5 april 18118
  4. Maria Geertruida, geboorte 29 augustus 18139
  5. Johanna Dorothea, geboorte 19 augustus 181510
  6. Jan Hindrik, geboorte 23 januari 181911
  7. Anna Maria Casparina, geboorte 20 juli 182112

Zoals in bovenstaande opsomming te zien is zijn zeker de eerste twee kinderen geboren voordat in Groningen de Burgerlijke Stand werd ingevoerd. Wel is van deze kinderen de doop terug te vinden. De informatie in de doopboeken is echter beperkt, alleen de naam van de vader, de moeder, de getuige en het kind worden genoemd. Dominicus Füchten liet echter ook bij elke geboorte een bericht plaatsen in de Groninger Courant13. Hieronder een voorbeeld van zo’n advertentie (betreft de geboorte van Anna Maria).

Geboorteadvertentie Anna Maria Füchten, Groninger Courant 1-11-1808

Nader onderzoek leerde dat er behoorlijk wat onderzoek is gedaan naar de Groningse Scherprechters. In Gruoninga 2008 (jaarboek voor genealogie, naam- en wapenkunde provincie Groningen) is een artikel14 (met genealogie) terug te vinden van de heer C.R.H. Snijder over de Scherprechtersfamilie Füchten/Fuchten. Uit dit artikel blijkt dat Dominicus Füchten afkomstig is uit een grote familie met scherprechters. In de eerste bijlage van het artikel wordt door de heer Snijder alle scherprechters van Groningen benoemd. Dominicus Füchten is de twintigste scherprechter op de lijst van scherprechters die in Groningen actief waren tussen 1545 en 1851. Hij bekleedde deze functie tussen 1802 en 1816. Hij was bovendien de opvolger van zijn broer Joannes Petrus Füchten die als scherprechter actief was tussen 1796 en 1802. Na Dominicus Füchten zouden er nog slechts twee scherprechters worden aangesteld in Groningen.

Bij de geboorte van zoon Jan Hindrik in 1819 wordt vermeld dat Dominicus Füchten winkelier is.

Dominicus Füchten overleed15 op 52 jarige leeftijd in de stad Groningen. Bij zijn overlijden, in 1825, werd in de overlijdensakte als beroep ‘winkelier’ vermeld. Volgens de overlijdensakte was hij de zoon van Franciscus Antoon Fuchten en Maria Geertruida. De naam van de moeder is niet helemaal correct, maar komt in de buurt bij de naam die bij zijn doopakte is vermeld, namelijk Anna Gertrudis Carels.

Er valt nog veel meer te vertellen en onderzoeken over het leven van Dominicus Füchten, maar dat is voor een volgend blogartikel.


Bronnen

1Doop Adamus Dominicus Füchten, Matricula Online, Schüttorf Mariä Verkündigung | Osnabrück, rk. Bistum | Deutschland, Archival identifier 0016, page 0009 Taufen 1770-1774
2Kerkelijke Gemeente Groningen, Trouwboek 1803-1807, archiefnummer 124, Doop-, trouw- en begraafboeken enz. in de provincie Groningen, inventarisnummer 192, blad 106
3Kerkelijke Gemeente Groningen, Ondertrouwboek 1803-1809, archiefnummer 124, Doop-, trouw- en begraafboeken enz. in de provincie Groningen, inventarisnummer 188, blad 145v
4Doop Anna Maria Grimme, Matricula Online, Rulle St. Johannes Apostel u. Evangelist | Osnabrück, rk. Bistum | Deutschland, Archival identifier 0038, page 0019 Taufen 1778-1779
5Gemeente Groningen, Overlijdensregister 1872, aktenummer 546

6,7,8Kerkelijke gemeente – Groningen, Doop- en trouwboek 1701-1811, archiefnummer 124, Doop-, trouw- en begraafboeken enz. in de provincie Groningen, inventarisnummer 625 (Rooms-katholiek) Statie Bij de A
9Gemeente Groningen, Geboorteregister 1813, archiefnummer 1634, inventarisnummer 5, aktenummer 630
10Gemeente Groningen, Geboorteregister 1815, archiefnummer 1634, inventarisnummer 7, aktenummer 685
11Gemeente Groningen, Geboorteregister 1819, archiefnummer 1399, inventarisnummer 6056, aktenummer 79
12Gemeente Groningen, Geboorteregister 1821, aktenummer 620
13Groninger Courant 88, 1 november 1808, pagina 2
14Een Stad-Groninger familie van scherprechters – Genealogie Füchten / Fuchten, door Cornelis R.H. Snijder. In Gruoninga 2008 (jaarboek voor genealogie, naam- en wapenkunde provincie Groningen).

15Gemeente Groningen, Overlijdensregister 1825, aktenummer 103

Afbeeldingen

  • Uitgelichte afbeelding: voormalige scherprechterswoning waar nu een antiekzaak in gevestigd is, adres Gedempte Zuiderdiep 131 te Groningen, foto Michiel Beckschebe augustus 2017